Column

Vrouwenstraatnamen

Een column door Bernadette Nys

Een alledaags voorbeeld van interactie tussen de burger en de gemeentelijke overheid is de straatnaam. In feite een administratieve noodzaak, een prozaïsch klassement maar evengoed een middel om zaken, personen of ideeën in het licht van de schijnwerpers te plaatsen.
Bij een recente studie hebben we ons gebogen over de herkomst van de straatnamen in Groot- Willebroek. Bij de meeste is de oorsprong vrij duidelijk. Veruit de grootste groep straatnamen - 132 - zijn afleidingen van toponiemen of oude plaatsnamen, daarna volgen 98 straatnamen gebaseerd op thema’s als bomen, scheepstypen, rivieren enz…, 17 namen zijn toegewezen aan historische figuren en 32 verwijzen naar markante personen uit of verbonden met Willebroek.

In de kerngemeente Willebroek zijn de geselecteerde personen in de eerste plaats socialistische voormannen uit de lokale of nationale politiek. De deelgemeenten Blaasveld, Tisselt en Heindonk geven meer erkenning aan toenmalige CVP-kopstukken en/of personen uit de christelijke en Vlaamse Beweging. Kortom, een vrij enge politieke keuze. Pas vrij recent ging men even de kunstzinnige toer op toen de Blaasveldse beeldhouwer-schilder Herman De Cuyper ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van zijn geboortedag erkenning kreeg met een eigen straat. Alvast een hele stap vooruit. Toch is er nog werk aan de winkel: de fusiegemeente Willebroek telt welgeteld één vrouwelijke straatnaam, de Koningin Astridlaan, verwijzend naar een historische figuur. Op de lijst van bekende figuren uit of verbonden met Willebroek is er spijtig genoeg geen enkele vrouw te bespeuren.

In tijden waarin men op alle vlakken van de samenleving streeft naar een evenwaardige vertegenwoordiging van mannen én vrouwen, is er bij de straatnaamgeving nog duidelijk heel wat werk aan de winkel. Willebroek is hierop echt geen uitzondering! Nemen we een kijkje over onze gemeentegrenzen.
In 2004 was de rode (?) buurgemeente Kapelle-op-den-Bos er duidelijk nog niet aan toe om het eerste vrouwelijke straatnaambord op te hangen. Het voorstel van een gemeenteraadslid van Groen! om in een nieuwe verkaveling een volksvrouw en eeuwelinge te herdenken met een straatnaam werd afgewezen. Mechelen deed het in 2005 beter. Ook daar ontbraken vrouwen volledig in het straatbeeld. Op voorstel van een gemeenteraadslid van CD&V en ongetwijfeld mede naar aanleiding van het evenement ‘Stad in Vrouwenhanden‘ werden daar maar liefst drie straten naar verdienstelijke Mechelse vrouwen genoemd. En Sint-Amands tenslotte bedacht in 2006 in de deelgemeente Mariekerke de zangeres Dana Winner met een straatje. Dit gebeurde in het kader van het ontwerpen van een muzikantenroute.

Ook wij vinden het niet meer dan terecht een straatnaam toe te kennen aan buitengewone vrouwen die de Willebroekse gemeenschap vaak levenslang bijzondere diensten hebben bewezen. Of het nu gaat om liefdadige, artistieke, wetenschappelijke, culturele, sociale, pedagogische of zelfs politieke prestaties, vrouwen met uitmuntende capaciteiten moeten beloond worden. Daarom ook diende onze fractie tijdens de gemeenteraadszitting van …. het voorstel in om aan Willebroekse vrouwen eerbetoon te brengen en in de toekomst straten naar hen te noemen.
Twee vrouwen willen wij alvast naar voren schuiven als kandidaat-straatnaamdraagster: de schrijfster Tine Rabhooy en de kloosterlinge zuster Veronica. Deze nominatie kan de weg openen naar andere, eveneens verdienstelijke vrouwen uit onze gemeente die een gelijkaardige erkenning verdienen.
Het verheugt ons dat het gemeentebestuur positief reageerde op onze vraag. Het voorstel van de Vlaams Belangfractie is eens te meer een kans voor Willebroek om zich te profileren als een vooruitstrevende, vrouwvriendelijke gemeente, een mogelijkheid om het ‘gelijkenkansenbeleid’ ook eens vanuit een andere invalshoek toe te passen!





BIJLAGE 1 : MOTIVATIE VOORDRACHT TINE RABHOOY






Tine Rabhooy – pseudoniem van Justine Rabiot (samentrekking van haar meisjesnaam en de naam van haar echtgenoot) - werd op 9 december 1901 geboren in de volksherberg ‘De Moedige Rokers’, op de hoek van de Pastorijstraat tegenover het Schoolwegske. Daar raakte ze gefascineerd door de werklui die in ‘Den IJzeren’ of ‘De Naeyer’ hun brood verdienden. Zowel deze volkse figuren als het decor van haar jeugd rond de Sint-Niklaaskerk vormen de inspiratiebron voor heel wat van haar werken. In haar romans werd het Willebroekse volksleven zonder veel franjes afgeschilderd. Beroepshalve was ze van 1922 tot 1946 actief als onderwijzeres en gebruikte ze uiteraard haar talenten om heel wat proza en poëzie voor de jeugd te schrijven. Een aantal van haar gedichten werden trouwens door meester Jef Schampaert op muziek gezet. Het is vooral de nostalgie die ons er nu nog kan toe aanzetten haar ‘heimatromannetjes’ als ‘Kladdeke Mostaard’ en ’Mitsy’ te herlezen.

Voor onze Willebroekse gemeenschap is haar meest verdienstelijke en blijvende werk ongetwijfeld het boek ‘Willebroek, van landbouwdorp tot industriegemeente’, een naslagwerk over de kerngemeente, dat ze met Tony De Herdt in 1982 in eigen beheer uitgaf. Geschiedenis, economie, bestuur, verenigingsleven, volksspelen, vaart… alle aspecten van het leven hier komen aan bod.

Ook buiten de dorpskring werd haar werk gewaardeerd, ze was lid van de Vereniging van Vlaamse letterkundigen en van de Vereniging van Schrijvers voor de Jeugd.

De in 1987 in Buggenhout-Opstal overleden schrijfster verdient niet alleen een passende hommage omwille van haar oeuvre maar ook wegens de persoonlijke uitstraling die ze had in de Willebroekse gemeenschap.




BIJLAGE 2 : MOTIVATIE VOORDRACHT ZUSTER VERONICA




De kloosterlinge Elza Verheyden – in de Willebroekse gemeenschap beter gekend als Zuster Veronica – werd in 1909 geboren in Ledeberg bij Gent. Ze verloor vrij jong haar beide ouders. Op 20-jarige leeftijd trad ze in in het klooster van de Dochters van Onze-Lieve-Vrouw van het H.Hart in Opwijk in Vlaams-Brabant. De overste gaf de jonge intelligente vrouw de kans een verpleegstersopleiding te volgen in het Sint-Camillusziekenhuis in Antwerpen. Zo deed ze de nodige basiskennis op om in te staan voor wijkverpleging en zuigelingenzorg. Haar eerste opdracht lag ver weg, in Wallonië, in het zuiden van Henegouwen.

In 1941 kwam ze terug naar Vlaanderen en belandde er in het klooster in de Emiel Vanderveldestraat. Meer dan 25 jaar lang zou ze hier actief zijn. Deze vrij kleine gemeenschap kloosterzusters hield zich ruim 60 jaar lang vooral met ziekenzorg bezig. Het vertrek van de laatste zusters eind 2004 maakte hieraan definitief een einde.

Via haar werk als wijkverpleegster raakte Zuster Veronica vertrouwd met het wel en wee van en groot deel van de Willebroekse bevolking. Haar bezorgdheid en haar menselijkheid waren voor velen een steun. Gezondheidszorg stond in vergelijking met nu bij wijze van spreken nog in de kinderschoenen en was meestal vrij elementair, althans bij de minderbegoeden. Doorverwijzing naar het ziekenhuis was voor hen eerder uitzondering dan de regel.

Naast haar opdracht als ziekenzuster bekommerde ze zich specifiek om de jonge moeders en hun kinderen. Als rechterhand van dokter Van Daele senior stond ze de jonge moeders met raad en daad bij tijdens de wekelijkse raadplegingen van het ‘Kinderheil’, nu omgedoopt tot ‘Kind en Gezin’. Ze volgde de baby’s nauwgezet tijdens hun twee eerste levensjaren en startte zelfs een cursus prenataal en postnataal turnen, een activiteit die in onze ogen hoort bij bevallingen, maar toen een erg vooruitstrevend en uniek initiatief was. Het aantal pasgeboren Willebroekenaartjes dat ze in haar handen gehouden heeft en geaaid, is niet te schatten. Haar bekwaamheid, haar begrip en ook haar vriendelijkheid maakten deze sterk sociaal geëngageerde vrouw ongelooflijk populair in de parochie van de H.Familie en daarbuiten.



Categorie: